Alles wat je moet weten over Shockschade en Affectieschade
Als iemand in jouw omgeving ernstig gewond raakt of overlijdt, word je als naaste of getuige diep geraakt. In bepaalde gevallen heb je recht op een vergoeding voor jouw verdriet of psychische klachten: shockschade en affectieschade. Beide zijn vormen van smartengeld — een vergoeding voor immateriële schade.
Wat is affectieschade?
Affectieschade is een vaste vergoeding voor het verdriet dat jij ervaart als naaste wanneer een dierbare overlijdt of ernstig blijvend letsel oploopt. De wet (sinds 1 januari 2019) erkent acht groepen naasten: partners, (pleeg-/zorg)ouders, (pleeg-/zorg)kinderen en overige personen met een aantoonbaar nauwe band.
De vergoeding ligt tussen € 12.500 en € 20.000, afhankelijk van de relatie en de ernst van het letsel. De officiële tabel is te vinden op wetten.overheid.nl.
Wat is shockschade?
Shockschade vergoedt psychisch letsel dat ontstaat doordat je getuige was van een ernstig ongeval of direct werd geconfronteerd met de gevolgen. Hiervoor moet je aan drie voorwaarden voldoen:
- Directe confrontatie – je was getuige of kwam als eerste ter plaatse
- Psychisch letsel – vastgesteld door een psychiater of psycholoog (bijv. PTSS)
- Aansprakelijkheid – er is een aansprakelijke partij voor het ongeval
De vergoeding bestaat uit concreet geleden schade (bijv. inkomensverlies) plus een smartengeldbedrag dat de rechter vaststelt. Dit bedrag verschilt per situatie.
Wat is het verschil tussen shockschade en affectieschade?
Knelpunten in de huidige wetgeving
De Wet affectieschade is in 2024 uitgebreid geëvalueerd door de Universiteit Utrecht. De conclusies waren overwegend positief, maar er kwamen twee pijnpunten naar voren die in de praktijk voor veel frustratie zorgen.
1. Broers en zussen vallen buiten de boot
Stel je voor: jouw broer of zus raakt ernstig gewond bij een ongeval. Het verdriet is enorm — toch val je als broer of zus niet standaard onder de acht groepen naasten die de wet erkent. Je kunt een beroep doen op de categorie ‘overige nauwe persoonlijke relaties’, maar in de praktijk wordt slechts 17,5% van die verzoeken toegekend. Dat terwijl broers en zussen vaak net zo diep geraakt worden als ouders of partners. Er is inmiddels een wetsvoorstel ingediend om broers en zussen expliciet aan de wet toe te voegen.
2. De grens van 70% functieverlies
De wet stelt dat naasten pas aanspraak kunnen maken op affectieschade als het slachtoffer 70% of meer van zijn of haar functionele capaciteiten verliest. Maar wat als jouw partner 60% functieverlies heeft en het dagelijks leven volledig overhoop ligt? Experts geven aan dat ook bij minder functieverlies het verdriet groot genoeg kan zijn voor een vergoeding. Dit knelpunt wordt vooralsnog niet aangepakt, maar verdient in de toekomst zeker aandacht.
Veelgestelde vragen
Kan ik zowel shock- als affectieschade claimen?
Ja. Als je én een emotionele band hebt met het slachtoffer én getuige was van het ongeval, kun je voor beide in aanmerking komen.
Kan ik zowel shock- als affectieschade claimen?
Ja. Als je én een emotionele band hebt met het slachtoffer én getuige was van het ongeval, kun je voor beide in aanmerking komen.
Geldt affectieschade ook voor ongevallen vóór 2019?
Nee, alleen voor ongevallen vanaf 1 januari 2019. Shockschade is niet aan deze datum gebonden.
Heb ik recht op shockschade als ik het ongeval niet zelf zag?
Mogelijk wel. Als je direct na het ongeval geconfronteerd werd met de gevolgen en aantoonbaar psychisch letsel hebt opgelopen, kan dat voldoende zijn.
Herken je jezelf in een van deze situaties? Bij Justiz Letselschade kijken we samen naar jouw mogelijkheden. Neem vrijblijvend contact op voor een eerste kennismaking.
